Aktualizacja: Co się zmieniło w sprawie spółdzielni energetycznych w miastach po uchwaleniu ustawy z 9 października 2025 r.?

Od czasu, gdy ostatnio analizowaliśmy temat możliwości tworzenia spółdzielni energetycznych w miastach, przepisy zdążyły nie tylko wejść w życie, ale również doczekały się doprecyzowań oraz dodatkowych regulacji wynikających z procesu notyfikacji pomocy publicznej w Komisji Europejskiej. W praktyce oznacza to, że zakres stosowania części przepisów został czasowo zawieszony — i to ma realne znaczenie dla potencjalnych podmiotów planujących działalność w ramach spółdzielni, prosumentów lokatorskich oraz inwestorów. Poniżej przedstawiamy najważniejsze aktualizacje. ## **1. Spółdzielnie energetyczne w miastach – przepisy są już formalnie uchwalone, ale część regulacji nie działa do czasu decyzji KE** Najważniejsza zmiana z 2025 r. — czyli rozszerzenie możliwości tworzenia spółdzielni energetycznych także na gminy miejskie — pozostaje aktualna. Miasta **mogą** zatem formalnie zakładać spółdzielnie energetyczne i rejestrować je w URE. Jednak od momentu uchwalenia ustawy pojawił się istotny czynnik: **części przepisów nie stosuje się do czasu wydania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym** albo potwierdzenia, że zmiana nie stanowi nowej pomocy publicznej. Dotyczy to szerokiego pakietu artykułów, m.in. tych regulujących: - zasady udzielania wsparcia, - rozliczenia, - obowiązki informacyjne, - elementy systemu pokrywania ujemnego salda, - oraz niektóre procedury administracyjne. W szczególności wstrzymane jest stosowanie przepisów wskazanych w art. 28 ustawy nowelizującej. **Co to oznacza w praktyce?** - System wsparcia – w szczególności zasady dotyczące rozliczania i pomocy publicznej – nie zadziała w pełnym zakresie, dopóki KE nie wyda stosownej decyzji. - Podmioty chcące działać jako spółdzielnie energetyczne w miastach **nie** **mogą się jeszcze rejestrować** i w pełni korzystać z instrumentów wsparcia. - URE wkrótce rozpocznie prowadzenie rejestru, lecz nie wszystkie procedury wynikające z nowych przepisów będą mogły być wykonywane. ## **2. Rozliczenia i obowiązki spółdzielni – nadal możliwy net-metering, ale przyszłość jest niepewna** Ustawa nie zmieniła kluczowego faktu: **spółdzielnie energetyczne mogą korzystać z dotychczasowego systemu rozliczeń nadwyżek**, czyli mechanizmu zbliżonego do net-meteringu. To istotne szczególnie w zabudowie wielolokalowej. Jednocześnie: - niektóre przepisy dotyczące rozliczeń, waloryzacji cen czy obowiązków informacyjnych (np. art. 38) są właśnie tymi, które zostały ujęte w art. 28 jako wymagające notyfikacji KE, co oznacza, że ich stosowanie jest czasowo wyłączone. ## **3. Instalacje OZE w zabudowie miejskiej – potwierdzone większe możliwości** Kolejna ważna, już obowiązująca zmiana dotyczy prosumentów lokatorskich: - instalacje mogą być montowane nie tylko na dachach budynków mieszkalnych, ale również na garażach, wiatrołapach, budynkach technicznych czy innych obiektach związanych z nieruchomością. Dla spółdzielni energetycznych oznacza to: - niższe bariery techniczne, - większą elastyczność projektową, - możliwość wykorzystania miejskich zasobów, które wcześniej „nie liczyły się” jako miejsca instalacji OZE. ## **4. Samorządy miejskie a klastry i spółdzielnie – mniej formalności** Ustawa wprowadziła ułatwienia umożliwiające samorządom nabywanie energii w ramach klastrów energii bez konieczności stosowania procedury przetargowej w określonych przypadkach. To otwiera drzwi do: - łączenia spółdzielni energetycznych z lokalnymi strategiami energetycznymi, - realizowania wspólnych projektów na poziomie osiedli, dzielnic czy miejskich jednostek organizacyjnych. Jednocześnie udział jednostek samorządu w spółdzielni może rodzić obowiązki wynikające z prawa zamówień publicznych — co jest jednym z wyzwań przy tworzeniu spółdzielni energetycznych w miastach. ## **5. Oficjalne mapy potencjału OZE – miasta dostają większą przewidywalność** W ustawie znalazła się podstawa prawna do tworzenia **cyfrowych map potencjału OZE**, które mają wskazywać: - gdzie instalacje fotowoltaiczne, wiatrowe lub inne technologie OZE mają największy sens, - jakie są ograniczenia infrastrukturalne lub środowiskowe. Dla miejskich spółdzielni energetycznych jest to praktyczne narzędzie planistyczne. ## **6. Zmiany dotyczące offshore – pośrednie znaczenie dla miejskiej energetyki** Choć największą część ustawy stanowią przepisy dotyczące morskiej energetyki wiatrowej, warto podkreślić, że: - część przepisów offshore również nie obowiązuje do czasu decyzji KE, - proces inwestycyjny został uproszczony, - dopuszczono współdzielenie infrastruktury wyprowadzenia mocy. To nie dotyczy bezpośrednio spółdzielni miejskich, ale wpływa na ogólną strukturę systemu energetycznego i dostępność taniej energii w przyszłości. ## **7. Kiedy poznamy finalny kształt systemu?** Kluczowa data to moment, w którym **Komisja Europejska wyda pozytywną decyzję w sprawie zgodności pomocy publicznej**. Do tego czasu: - część przepisów nie obowiązuje, - system wsparcia jest „zamrożony” w części obszarów, - inwestorzy muszą działać z ostrożnością prawną. ## **Podsumowanie: możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych w miastach już istnieje — ale pełny system wsparcia czeka na decyzję KE** Od momentu wejścia ustawy w życie sporo się zmieniło: ✔ miasta mogą już formalnie zakładać spółdzielnie energetyczne, ✔ zasady instalowania OZE w zabudowie miejskiej zostały uelastycznione, ✔ powstają cyfrowe mapy potencjału OZE, ✖ część kluczowych przepisów (zwłaszcza dotyczących wsparcia i rozliczeń) nie obowiązuje do czasu decyzji Komisji Europejskiej. Dla potencjalnych spółdzielni oznacza to, że: - organizacyjnie i formalnie można działać, - ale nie wszystkie mechanizmy wsparcia są jeszcze dostępne. W praktyce rok 2026 może być okresem przejściowym, a realne wdrożenie pełnego modelu miejskich spółdzielni energetycznych zależy od stanowiska KE. #### **Chcesz dowiedzieć się więcej?** Śledź nasz blog platformadlaenergii.pl i bądź na bieżąco z trendami w świecie odnawialnych źródeł energii!