Aktualizacja: Co się zmieniło w sprawie spółdzielni energetycznych w miastach po uchwaleniu ustawy z 9 października 2025 r.?

Od czasu, gdy ostatnio analizowaliśmy temat możliwości tworzenia spółdzielni energetycznych w miastach, przepisy zdążyły nie tylko wejść w życie, ale również doczekały się doprecyzowań oraz dodatkowych regulacji wynikających z procesu notyfikacji pomocy publicznej w Komisji Europejskiej. W praktyce oznacza to, że zakres stosowania części przepisów został czasowo zawieszony — i to ma realne znaczenie dla potencjalnych podmiotów planujących działalność w ramach spółdzielni, prosumentów lokatorskich oraz inwestorów.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze aktualizacje.

1. Spółdzielnie energetyczne w miastach – przepisy są już formalnie uchwalone, ale część regulacji nie działa do czasu decyzji KE

Najważniejsza zmiana z 2025 r. — czyli rozszerzenie możliwości tworzenia spółdzielni energetycznych także na gminy miejskie — pozostaje aktualna. Miasta mogą zatem formalnie zakładać spółdzielnie energetyczne i rejestrować je w URE.

Jednak od momentu uchwalenia ustawy pojawił się istotny czynnik: części przepisów nie stosuje się do czasu wydania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym albo potwierdzenia, że zmiana nie stanowi nowej pomocy publicznej.

Dotyczy to szerokiego pakietu artykułów, m.in. tych regulujących:

• •zasady udzielania wsparcia,
• •rozliczenia,
• •obowiązki informacyjne,
• •elementy systemu pokrywania ujemnego salda,
• •oraz niektóre procedury administracyjne.

W szczególności wstrzymane jest stosowanie przepisów wskazanych w art. 28 ustawy nowelizującej.

Co to oznacza w praktyce?

• •System wsparcia – w szczególności zasady dotyczące rozliczania i pomocy publicznej – nie zadziała w pełnym zakresie, dopóki KE nie wyda stosownej decyzji.
• •Podmioty chcące działać jako spółdzielnie energetyczne w miastach nie mogą się jeszcze rejestrować i w pełni korzystać z instrumentów wsparcia.
• •URE wkrótce rozpocznie prowadzenie rejestru, lecz nie wszystkie procedury wynikające z nowych przepisów będą mogły być wykonywane.

2. Rozliczenia i obowiązki spółdzielni – nadal możliwy net-metering, ale przyszłość jest niepewna

Ustawa nie zmieniła kluczowego faktu: spółdzielnie energetyczne mogą korzystać z dotychczasowego systemu rozliczeń nadwyżek, czyli mechanizmu zbliżonego do net-meteringu. To istotne szczególnie w zabudowie wielolokalowej.

Jednocześnie:

• •niektóre przepisy dotyczące rozliczeń, waloryzacji cen czy obowiązków informacyjnych (np. art. 38) są właśnie tymi, które zostały ujęte w art. 28 jako wymagające notyfikacji KE, co oznacza, że ich stosowanie jest czasowo wyłączone.

3. Instalacje OZE w zabudowie miejskiej – potwierdzone większe możliwości

Kolejna ważna, już obowiązująca zmiana dotyczy prosumentów lokatorskich:

• •instalacje mogą być montowane nie tylko na dachach budynków mieszkalnych, ale również na garażach, wiatrołapach, budynkach technicznych czy innych obiektach związanych z nieruchomością.

Dla spółdzielni energetycznych oznacza to:

• •niższe bariery techniczne,
• •większą elastyczność projektową,
• •możliwość wykorzystania miejskich zasobów, które wcześniej „nie liczyły się” jako miejsca instalacji OZE.

4. Samorządy miejskie a klastry i spółdzielnie – mniej formalności

Ustawa wprowadziła ułatwienia umożliwiające samorządom nabywanie energii w ramach klastrów energii bez konieczności stosowania procedury przetargowej w określonych przypadkach.

To otwiera drzwi do:

• •łączenia spółdzielni energetycznych z lokalnymi strategiami energetycznymi,
• •realizowania wspólnych projektów na poziomie osiedli, dzielnic czy miejskich jednostek organizacyjnych.

Jednocześnie udział jednostek samorządu w spółdzielni może rodzić obowiązki wynikające z prawa zamówień publicznych — co jest jednym z wyzwań przy tworzeniu spółdzielni energetycznych w miastach.

5. Oficjalne mapy potencjału OZE – miasta dostają większą przewidywalność

W ustawie znalazła się podstawa prawna do tworzenia cyfrowych map potencjału OZE, które mają wskazywać:

• •gdzie instalacje fotowoltaiczne, wiatrowe lub inne technologie OZE mają największy sens,
• •jakie są ograniczenia infrastrukturalne lub środowiskowe.

Dla miejskich spółdzielni energetycznych jest to praktyczne narzędzie planistyczne.

6. Zmiany dotyczące offshore – pośrednie znaczenie dla miejskiej energetyki

Choć największą część ustawy stanowią przepisy dotyczące morskiej energetyki wiatrowej, warto podkreślić, że:

• •część przepisów offshore również nie obowiązuje do czasu decyzji KE,
• •proces inwestycyjny został uproszczony,
• •dopuszczono współdzielenie infrastruktury wyprowadzenia mocy.

To nie dotyczy bezpośrednio spółdzielni miejskich, ale wpływa na ogólną strukturę systemu energetycznego i dostępność taniej energii w przyszłości.

7. Kiedy poznamy finalny kształt systemu?

Kluczowa data to moment, w którym Komisja Europejska wyda pozytywną decyzję w sprawie zgodności pomocy publicznej. Do tego czasu:

• •część przepisów nie obowiązuje,
• •system wsparcia jest „zamrożony” w części obszarów,
• •inwestorzy muszą działać z ostrożnością prawną.

Podsumowanie: możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych w miastach już istnieje — ale pełny system wsparcia czeka na decyzję KE

Od momentu wejścia ustawy w życie sporo się zmieniło:

✔ miasta mogą już formalnie zakładać spółdzielnie energetyczne,

✔ zasady instalowania OZE w zabudowie miejskiej zostały uelastycznione,

✔ powstają cyfrowe mapy potencjału OZE,

✖ część kluczowych przepisów (zwłaszcza dotyczących wsparcia i rozliczeń) nie obowiązuje do czasu decyzji Komisji Europejskiej.

Dla potencjalnych spółdzielni oznacza to, że:

• •organizacyjnie i formalnie można działać,
• •ale nie wszystkie mechanizmy wsparcia są jeszcze dostępne.

W praktyce rok 2026 może być okresem przejściowym, a realne wdrożenie pełnego modelu miejskich spółdzielni energetycznych zależy od stanowiska KE.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Śledź nasz blog platformadlaenergii.pl i bądź na bieżąco z trendami w świecie odnawialnych źródeł energii!