Spółdzielnie energetyczne na topie. 500 podmiotów w wykazie KOWR i dynamiczny wzrost rynku

Jeszcze kilka lat temu spółdzielnie energetyczne były w Polsce rozwiązaniem niszowym, znanym głównie wąskiemu gronu samorządów i lokalnych liderów energetyki odnawialnej. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Według aktualnego wykazu spółdzielni energetycznych prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) zarejestrowanych jest już 500 spółdzielni energetycznych, a tempo przyrostu wyraźnie przyspiesza.

Co istotne, ponad 130 nowych spółdzielni zostało wpisanych do wykazu w ciągu ostatniego miesiąca. To jeden z najmocniejszych sygnałów, że model spółdzielczy w energetyce wchodzi w fazę dynamicznego rozwoju.

Boom na spółdzielnie energetyczne – co mówią liczby

Przekroczenie bariery 500 zarejestrowanych spółdzielni to moment symboliczny. Pokazuje, że:

• •spółdzielnie energetyczne przestały być eksperymentem,
• •coraz więcej gmin i lokalnych społeczności widzi w nich realne narzędzie obniżania kosztów energii,
• •model ten skutecznie odpowiada na potrzebę lokalnej niezależności energetycznej.

Tempo rejestracji z ostatnich tygodni, tzn. fakt, że rejestruje się średnio kilka nowych spółdzielni dziennie, wskazuje, że mamy do czynienia z wyraźnym trendem, a nie jednorazowym skokiem statystycznym.

Gdzie w Polsce działa najwięcej spółdzielni energetycznych?

Choć spółdzielnie energetyczne powstają dziś praktycznie w całej Polsce, dane z aktualnego wykazu KOWR pokazują wyraźną koncentrację tego zjawiska w kilku regionach kraju. Liderami są województwa, w których połączono sprzyjające warunki rolnicze, doświadczenie w realizacji projektów OZE oraz aktywność samorządów lokalnych.

Najwięcej spółdzielni energetycznych działa obecnie w województwie wielkopolskim, które zdecydowanie wysuwa się na prowadzenie. Region ten od lat uchodzi za jeden z najbardziej aktywnych w zakresie lokalnych inicjatyw energetycznych, a silna struktura rolnicza sprzyja współpracy producentów energii, samorządów i mieszkańców.

Na kolejnych miejscach znajdują się województwa mazowieckie i małopolskie. W przypadku Mazowsza znaczenie ma skala regionu, duża liczba gmin oraz dostęp do zaplecza eksperckiego i finansowego. Małopolska z kolei od lat inwestuje w rozproszone źródła energii i lokalne wspólnoty energetyczne, co naturalnie przełożyło się na dynamiczny rozwój spółdzielni.

Wysoką pozycję zajmuje także województwo podkarpackie, gdzie model spółdzielczy dobrze wpisuje się w potrzeby mniejszych gmin i społeczności wiejskich. Pierwszą piątkę zamyka województwo zachodniopomorskie, które korzysta zarówno z potencjału OZE, jak i doświadczeń we współpracy samorządów z sektorem energetycznym.

Układ regionalny pokazuje, że rozwój spółdzielni energetycznych nie jest przypadkowy. Najwięcej podmiotów powstaje tam, gdzie:

• •istnieje silne zaplecze rolnicze,
• •samorządy aktywnie szukają sposobów na obniżenie kosztów energii,
• •wcześniej realizowano projekty OZE na poziomie lokalnym.

Jednocześnie rosnąca liczba rejestracji w kolejnych województwach sugeruje, że różnice regionalne mogą się z czasem zmniejszać, a model spółdzielni energetycznej stanie się standardowym elementem lokalnej polityki energetycznej w całym kraju.

Megawaty, które zostają lokalnie

Skala zjawiska widoczna jest nie tylko w liczbie zarejestrowanych podmiotów, ale również w potencjale energetycznym, jaki już dziś skupiają spółdzielnie energetyczne. Z danych zawartych w wykazie KOWR wynika, że łączna moc zainstalowana wszystkich instalacji należących do spółdzielni energetycznych przekracza obecnie 292,9 MW. To poziom porównywalny z dużą elektrownią systemową i wyraźny sygnał, że mówimy już nie o inicjatywach pilotażowych, lecz o realnym segmencie rynku energii.

Co istotne, moc ta jest silnie rozproszona i oparta głównie na odnawialnych źródłach energii, przede wszystkim instalacjach fotowoltaicznych, ale również biogazowniach i innych technologiach OZE. Taki model zwiększa odporność lokalnych systemów energetycznych, ogranicza straty przesyłowe i pozwala gminom oraz członkom spółdzielni realnie wpływać na koszty energii elektrycznej i cieplnej.

Biorąc pod uwagę tempo przyrostu nowych spółdzielni – średnio kilka dziennie – można zakładać, że łączna moc instalacji spółdzielczych będzie w najbliższych miesiącach szybko rosnąć. Jeśli obecny trend się utrzyma, spółdzielnie energetyczne mogą w perspektywie kilku lat stać się jednym z filarów lokalnej transformacji energetycznej w Polsce, łącząc cele klimatyczne z wymiernymi korzyściami ekonomicznymi dla społeczności lokalnych.

Podsumowanie

Dane z wykazu KOWR jednoznacznie pokazują, że spółdzielnie energetyczne weszły w fazę dynamicznego rozwoju. Przekroczenie bariery 500 zarejestrowanych podmiotów, szybkie tempo nowych wpisów oraz ponad 292,9 MW łącznej mocy zainstalowanej to sygnały, że model spółdzielczy przestał być niszową ciekawostką, a stał się realnym elementem krajowego systemu energetycznego.

Rozkład regionalny potwierdza, że największą rolę w rozwoju spółdzielni odgrywają aktywne samorządy, zaplecze rolnicze oraz wcześniejsze doświadczenia w projektach OZE. Jednocześnie rosnąca liczba inicjatyw w kolejnych województwach wskazuje, że potencjał tego modelu nie jest ograniczony do kilku regionów, lecz stopniowo obejmuje cały kraj.

Jeśli obecne tempo rejestracji i wzrostu mocy zostanie utrzymane, spółdzielnie energetyczne mogą w najbliższych latach stać się jednym z kluczowych narzędzi lokalnej transformacji energetycznej – łącząc bezpieczeństwo energetyczne, stabilizację kosztów energii i realne zaangażowanie społeczności lokalnych w proces wytwarzania energii.